0. เริ่มต้น
www.tanabutr.co.th/photobook
ถ้าคุณจะเขียนโปรแกรมคอมพิวเตอร์, คุณต้อง "พูด" ด้วยภาษาที่คอมพิวเิตอร์เข้าใจ: คือภาษาโปรแกรม. มีโปรแกรมหลายภาษามากมาย, และหลายภาษาก็เป็นภาษาที่เยี่ยมยอด. ในติวทอเรียลนี้จะใช้ภาษาที่ผมชอบได้แก่, Ruby.
นอกจากจะเป็นภาษาที่ผมชอบแล้ว, Ruby ยังเป็นภาษาโปรแกรมภาษาหนึ่งที่เขียนได้ง่ายที่สุดที่เคยเห็นมา (ซึ่งผมอาจจะพบเห็นมาน้อย). ในความเป็นจริงแล้วสำหรับการเขียนติวทอเรียลครั้งนี้: ผมไม่ได้ตัดสินใจเขียนติวทอเรียล, และเลือก Ruby เพราะว่าเป็นภาษาโปรแกรมที่ผมชอบ; ในทางตรงกันข้าม, ผมพบว่า Ruby มันง่ายมากจนกระทั่งตัดสินว่าควรจะเขียนติวทอเรียลดีๆสำหรับคนที่เริ่มเขียนโปรแกรม. มันเป็นความเรียบง่ายของภาษา Ruby ที่ทำให้เริ่มต้นติวทอเรียลนี้, ไม่ใช่เพราะว่าเป็นภาษาโปรแกรมที่ผมชอบ (การเขียนติวทอเรียลทำนองเดียวกันเช่น C++ หรือ Java อาจจะทำให้ต้องเขียนเป็นร้อยๆหน้า) แต่กรุณาอย่าคิดว่า Ruby เป็นภาษาสำหรับคนที่เริ่มมเรียนโปรแกรมมิ่งเพราะว่ามันง่าย! มันเป็นภาษาที่มีพลัง, ภาษาแบบมืออาชีพเท่าที่เคยมีมา.
เวลาที่คุณเขียนอะไรสักอย่างด้วยภาษาของมนุษย์, สิ่งที่เขียนนั้นเราเรียกว่าเท็กซ์ (text). เวลาที่คุณเขียนอะไรบางอย่างด้วยภาษาคอมพิวเตอร์, เราเรียกสิ่งที่เขียนว่า โค้ด (code). ผมได้รวมตัวอย่างโค้ด Ruby มากมายในติวทอเรียลนี้, ส่วนใหญ่เราสามารถรันได้ด้วยคอมพิวเตอร์ที่เราๆใช้อยู่. เพื่อที่จะให้อ่านง่ายขึ้น, ผมได้แบ่งโค้ดเป็นส่วนๆด้วยการใช้่สี. (เช่น, ตัวเลขจะเป็นสีเขียวเสมอ) อะไรก็ตามที่เราเป็นคนพิมพ์เข้าไปจะแสดงด้วยกล่องสีขาว, และสิ่งที่โปรแกรงแสดงให้เห็นจะแสดงด้วยกล่องสีฟ้า.
ถ้าคุณเจออะไรที่ไม่เข้าใจ, หรือมีคำถามที่ตอบไม่ได้, ให้จดไว้แล้วอ่านต่อไป! เป็นไปได้ว่าคำตอบอาจจะอยู่ในบทหลังๆที่ยังอ่านไม่ถึง. อย่างไรก็ตาม, ถ้าคำถามของคุณไม่มีคำตอบในบทหลังๆ, ผมจะแนะนำที่ที่คุณถามคำถามได้. ยังมีคนดีๆหลายๆคนที่พร้อมที่จะช่วย, เพียงแต่คุณต้องรู้เท่านั้นว่าคนพวกนั้นอยู่ที่ไหนกัน.
แต่สิ่งแรกที่คุณต้องทำคือติดตั้ง Ruby ในคอมพิวเตอร์ของคุณ.
การติดตั้งสำหรับ Windows
การติดตั้ง Ruby สำหรับวินโดวส์เป็นเรื่องที่ง่ายมาก. สิ่งแรกคุณต้องดาว์นโหลด Ruby installer. มันอาจจะมีหลายเวอร์ชันให้เลือก, แต่ในติวทอเรียลนี้จะใช้เวอร์ชัน 1.8.4, ดังนั้นให้แน่ใจว่าดาว์นโหลดรุ่นขั้นต่ำให้ถูกต้อง. (ถ้าเป็นผมก็จะดาว์นโหลดรุ่นล่าสุด) ขั้นตอนต่อไปคือรันโปรแกรมติดตั้ง. มันจะถามคุณว่าต้องการติดตั้ง Ruby ไว้ที่ไหน. ถ้าไม่มีเหตุผลอื่นๆ, ก็ติดตั้งไว้ที่ปริยายที่โปรแกรมจัดไว้.
เพื่อที่โปรแกรม, คุณจะต้องเขียนโปรแกรมและรันโปรแกรมที่เขียน. คุณจะต้องมีบรรณาธิกรณ์ (text editor) และบรรทัดคำสั่ง (command line).
Ruby installer จะมีบรรณธิกรณ์ SciTE (the Scintilla Text Editor) ติดมาด้วย. คุณสามารถเรียกใช้ SciTE ด้วยการเลือกจากเมนูเริ่มต้น (start menu). ถ้าคุณต้องการให้บรรณาธิกรณ์เติมสีเหมือนตัวอย่างในติวทอเรียลนี้, ให้ดาว์นโหลไฟล์เหล่านี้แล้วเอาไปไว้ที่โฟลเดอร์ SciTE (c:/ruby/scite ถ้าเป็นโฟลเดอร์ปริยาย)
จะเป็นการดีถ้าคุณจะเตรียมโฟลเดอร์สำหรับเก็บโปรแกรมที่เขียนด้วย. ตอนที่เซฟโค้ดที่เขียนก็ให้แน่ใจว่าคุณจะเก็บโปรแกรมที่เขียนไว้ที่ไหน.
สำหรับการใช้บรรทัดคำสั่ง, ให้เลือก command prompt จากโฟลเดอร์ accessories ที่อยู่ใน start menu. คุณจะต้องเปลี่ยนโฟลเดอร์ที่ทำงานไปที่ที่เก็บโค้ด. พิมพ์ cd .. จะเปลี่ยนโฟลเดอร์ขึ้นไปหนึ่งระดับ, และ cd foldername จะเปลี่ยนโฟลเดอร์ไปที่โฟลเดอร์ foldername. ถ้าต้องการดูโฟลเดอร์ทั้งหมดที่อยู่ในโฟลเดอร์นั้นๆ, พิมพ์ dir /ad.
เท่านี้เอง! คุณก็เริ่มต้นเรียนโปรแกรมได้แล้ว.
การติดตั้งสำหรับ Macintosh
ถ้าคุณใช้ Mac OS X 10.2 (Jaguar), Ruby จะอยู่ในระบบที่คุณใช้อยู่แล้ว! จะมีอะไรที่ง่ายกว่านี้? แต่โชคร้ายที่คุณไม่สามารถใช้ Ruby กับรุ่น Mac OS X 10.1 หรือรุ่นก่อนหน้่านี้.
เพื่อที่จะเขียนโปรแกรม, คุณต้องเขียนโปรแกรมและรันโปรแกรม. หมา่ยความว่าคุณต้องการบรรณาธิกรณ์และบรรทัดคำสั่ง.
การใช้บรรทัดคำสั่งก็คือการใช้ Terminal application (อยู่ใน Applications/Utilities).
สำหรับบรรณาธิกรณ์, คุณสามารถใช้อะไรก็ได้ที่คุณคุ้นเคย. ถ้าคุณใช้ TextEdit, ให้แน่ใจว่าเซฟสิ่งที่เขียนเป็น text-only! มิฉะนั้นโค้ดที่เขียนจะไม่ทำงาน. ทางเลือกอื่นๆได้แก่ emacs, vi และ pico ซึ่งเรียกใช้ได้จากบรรทัดคำสั่ง.
เท่านี้เอง! คุณก็เริ่มต้นเรียนโปรแกรมได้แล้ว.
การติดตั้งสำหรับ Linux
สิ่งแรกคือต้องตรวจสอบว่า Ruby มีติดตั้งอยู่ในระบบอยู่แล้วหรือไม่. พิมพ์ which ruby. ถ้าได้ผลลัพธ์คล้ายกับว่า /usr/bin/which: no ruby in (...), คุณอาจจะต้องดาว์นโหลด Ruby, หรือถ้ามี Ruby อยู่แล้วก็ให้เช็ครุ่นด้วยคำสั่ง ruby -v. ถ้ารุ่นที่ใช้มันเก่ากับรุ่นปัจจุบันในหน้าดาว์นโหลด, ก็น่าจะอัปเกรด.
ถ้าคุณเป็นผู้ดูแลระบบ (root), คุณอาจจะไม่ต้องการคำแนะนำเรื่องการติดตั้ง Ruby. ถ้าคุณเป็นผู้ใช้ธรรมดาก็อาจจะขอให้ผู้ดูแลระบบติดตั้ง Ruby ให้. (เป็นวิธีปรกติที่ทุกๆคนในระบบจะได้ใช้)
ไม่เช่นนั้น, คุณสามารถติดตั้ง Ruby ไว้ใช้คนเดียวก็ได้. ย้ายไฟล์ที่ดาว์นโหลดมาไปไดเรกทอรีชั่วคราว, เช่น $HOME/tmp. สมมติว่าชื่อไฟล์คือ ruby-1.6.7.tar.gz, คุณเปิดไฟล์นั้นด้วยคำสั่ง tar xzvf ruby-1.6.7.tar.gz. เปลี่ยนไดเรกทอรีไปที่ไดเรกทอรีที่สร้างขึ้นมาใหม่ (ในตัวอย่างคือ cd ruby-1.6.7).
ปรับแต่งการติดตั้งโดยการพิมพ์ ./configure --prefix=$HOME). ขั้นตอนต่อไปคือพิมพ์ make, ซึ่งเป็นคำสั่งที่ใช้สร้างตัวโปรแกรม Ruby (โปรแกรมแปลภาษา). ตรงนี้อาจจะกินเวลาหลายนาที. เมื่อเสร็จสิ้นแล้ว, พิมพ์ make install เพื่อติดตั้ง.
ขั้นตอนต่อไป คุณจะต้องเพิ่ม $HOME/bin ไว้ใน search path ด้วยการแก้ไขไฟล์ $HOME/.bashrc. (คุณอาจจะต้องล็อกเอาต์และล็อกอินใหม่เพื่อให้เห็นผล, หรือสั่ง source $HOME/.bashrc) เมื่อเสร็จเรียบร้อยแล้ว, ทำสอบการติดตั้ง ruby -v. ถ้าได้ผลเป็นเลขรุ่นของ Ruby ที่มี, คุณก็สามารถลบไดเรกทอรีชั่วคราวที่สร้างไว้ $HOME/tmp. (หรือที่ที่คุณสร้างไว้)
เท่านี้เอง! คุณก็เริ่มต้นเรียนโปรแกรมได้แล้ว.